تاریخچه پول؛ از مبادله کالا به کالا تا ارزهای دیجیتال مثل بیت کوین

تاریخجه-پول

پول در طول تاریخ شکل های مختلفی به خود گرفته است.

تاریخچه پول

پول بدون شک یکی از مهم‌ترین ارکان تمدن مدرن است. هزاران سال، پول  به عنوان نوعی ارزش برای دارندگان خودعمل کرده است. پول تجارت بین افراد را آسان تر می کند و به آنها امکان می دهد نتیجه کار و زحمت خود را ذخیره کنند.

به طور کلی، تعریف پول چیزی است که  به عنوان پرداخت هزینه کالا و خدمات در بین مردم پذیرفته شده است. جوامع مختلف در سرتاسر جهان، انواع مختلفی از پول را ایجاد کرده اند؛ به طوری که دسته بندی منظم همه آن‌ها کار سختی است.

قبل از به وجود آمدن پول

قبل از به وجود آمدن پول، مبادله کالا یا خدمات روشی بود که از آن به جای پرداخت پول استفاده می شد.

مدت ها قبل از ظهور پول، همان طور که در حال حاضر آن را می شناسیم، انسان فهمید که می تواند کالاهای خود را در ازای دریافت خدمات یا کالایی دیگر، با دیگران مبادله کند.

در ساده ترین حالت ممکن فرض کنید، شما یک کت دارید و همسایه تان مقداری سیب دارد. او نیاز به کت دارد و شما گرسنه هستید. بنابراین شما کت خود را به ازای دریافت بیست سیب به او می دهید. در این صورت هر دوی شما با مبادله آن چه داشته اید، به آن چه می خواستید رسیده اید.

مبادله-کالا-به-کالا-در-تاریخچه-پول

مبادله کالا به کالا

اما متاسفانه این مدل مبادله همیشه به این سادگی نخواهد بود. شما بعدا احتمالا سیب بیشتری خواهید خواست در صورتی که کت جدید همسایه شما حداقل دو سال دوام خواهد داشت و او حاضر نیست سیب  بیشتری به شما بدهد!

این موضوع در علم اقتصاد به عنوان همزمانی خواسته ها (coincidence of wants)، شناخته می شود. در نتیجه مبادله کالا با کالا زمانی کارساز خواهد بود که هر دو طرف مبادله به آن چیزی که طرف مقابل دارد، نیاز داشته باشند و زمانی که این رابطه یک طرفه باشد، فایده ای نخواهد داشت.

کالا؛ به عنوان پول

مشکلات ناشی از مبادله کالا با کالا مثل تمایل همزمان طرفین به معامله، دشواری حمل و نقل کالا ها، عدم امکان پس انداز و فقدان یک معیار برای سنجش یا قیمت گذاری موجب شد مردم ابزار جدیدی را به عنوان پول ابداع کنند. استفاده از کالا به عنوان پول یکی از روش هایی بود که برای غلبه بر مشکلات مبادله کالا با کالا مطرح شد.

کالاها مواد اولیه ای هستند که ارزش ذاتی دارند. این تعریف طیف وسیعی از کالا ها را از فلزات مانند طلا، نقره و مس گرفته تا مواد مصرفی مانند گندم، قهوه و برنج را تشکیل می دهند.

کالایی که به عنوان پول در نظر گرفته می شد بسته به منطقه جغرافیایی و شرایط اقتصادی متفاوت بود.  به عنوان مثال در گذشته قبایل آمریکایی از نوعی مهره که از صدف ساخته شده بود به عنوان پول استفاده می کردند. یا در ویرجینیا درقرن ۱۶۰۰ میلادی از توتون و تنباکو به عنوان پول استفاده می شده است.

استفاده-از-کالا-به-عنوان-پول

مردم مناطق مختلف جهان، از کالا های متفاوتی به عنوان پول استفاده می کردند.

با این وجود فلزات گران بها، مانند طلا و نقره، شاید شناخته شده ترین شکل استفاده از کالا به عنوان پول است. طلا در طول تمدن ها تداوم داشته است و هم به عنوان پول و هم به عنوان یک فلز صنعتی از آن استفاده شده است. حتی در دنیای امروز نیز سکه های طلا و شمش از ارزش زیادی برخوردار هستند و به عنوان یک منبع ذخیره ارزش از آن ها استفاده می شود. افراد زیادی هستند که با خرید طلا و شمش بر روی آن ها سرمایه گذاری می کنند.

کالا هایی که به عنوان پول استفاده می شد چه ویژگی هایی داشتند؟

کالاهایی که به عنوان پول پذیرفته می شوند باید ویژگی هایی داشته باشند. به عنوان مثال این کالا ها باید :

  • مورد پذیرش عموم افراد جامعه باشند
  • قابل حمل باشند
  • قابلیت شمارش داشته باشند
  • کمیاب باشند
  • قابل ذخیره باشند (به عنوان مثال فاسد نشوند)

تقریبا می توان گفت استفاده از کالا به عنوان پول هم مشکلاتی شبیه به مشکلات مبادله کالا به کالا را داشت. علاوه بر این مهم ترین مشکل این روش، یکسان نبودن کالای مورد استفاده به عنوان پول در مناطق جغرافیایی مختلف بود؛ که کار را برای بازرگانان و تجار سخت می کرد.

وجود همه این مشکلات باعث شد انسان ها دوباره به فکر راه حلی دیگر برای استفاده به عنوان پول باشند. راه حلی که جابه جایی و استفاده از آن را برای آن ها راحت تر کند. درنهایت روشی که ارائه شد، استفاده از فلزات گران بها به جای پول بود که جابه جایی و نگهداری از آن ها آسان تر از کالا های دیگر بود.

ضرب سکه و صدور حواله

تنوع کالاهای مختلفی که به عنوان پول از آن ها استفاده می شد و مشکلاتی که به همراه داشتند باعث شد طلا و نقره به عنوان ابزار مبادله جنبه عمومی به خود بگیرد. در نتیجه دولت ها به تولید سکه های طلا و نقره در طرح ها و اندازه های مختلف مشغول شدند.

ارزش هر سکه بر اساس ماده فلزی که از آن ساخته شده بود و هم چنین مقدار ماده به کار رفته در آن تعیین می شد.

صدور-سکه-طلا-و-نقره-به-عنوان-پول


استفاده از سکه های طلا و نقره تحول بزرگی در سیستم مالی و مبادلات ایجاد کرد. یکی از مهم ترین مزایای استفاده از سکه ها به عنوان پول این بود که محدودیت های تجار و بازرگانان در مبادله کالا ها در نقاط جغرافیایی متفاوت را ازمیان برداشته بود. علاوه بر این با توجه به کمیاب بودن منابع طلا و نقره، هر کسی نمی‌توانست آن را استخراج کند؛ بنابراین این محدودیت آن را ارزشمند تر می کرد.

با وجود اینکه از زمان پیدایش سکه ها، استفاده از آن ها به عنوان پول رایج تا هزاران سال بعد ادامه داشت، اما استفاده از آن ها مشکلاتی را هم به دنبال داشت.

به عنوان مثال حمل و نقل سکه ها در مقیاس بزرگ به دلیل حجم و وزن بالای آن ها مشکل بود. علاوه بر این امکان سرقت آن ها بسیار زیاد بود.

صدور حواله های کاغذی به جای سکه ها

مشکلات موجود بر سر راه سکه های طلا و نقره، پای معتمدین شهرها را وسط کشیدند. افراد با نفوذ و دارای اعتبار اقدام به ایجاد مراکز امانت داری کردند و مردم به مرور برای ذخیره سکه های طلا و نقره خود به این مراکز مراجعه می کردند و در ازای آن برگه ای دریافت می کردند که در آن مقدار طلا یا نقره آن ها با تمام جزئیات ذکر شده بود.

درنتیجه با توجه به اینکه تمام اطلاعات مربوط به مقدار دارایی هر فرد در یک برگه نوشته می شد، این برگه حکم خود سکه های طلا و نقره را داشت و می توانست به عنوان پول استفاده شود.

حواله-کاغذی-به-جای-پول

بنابراین با رواج صدور حواله های کاغذی، این روش جایگزین استفاده از سکه های طلا و نقره به عنوان پول، شد. مردم رفته رفته شروع به مبادله رسید های کاغذی به جای سکه های طلا و نقره کردند؛ که هم جابه جایی و نگهداری از آن ها آسان تر بود و هم مشکلات و دردسرهای سکه های طلا و نقره را نداشت.

ارزهای فیات (Fiat Currency) یا پول های بدون پشتوانه فیزیکی

پول-کاغذی

به تدریج حکومت ها و جوامع جای مراکز امانت داری را گرفتند و حواله ها جای خود را به اسکناس های دولتی یا ارزهای فیات دادند.

به طور خلاصه ارز فیات پولی است که توسط دولت ها صادر و پشتیبانی می شود و ارزش آن وابستگی زیادی به تصمیمات دولت ها و بانک های مرکزی دارد. کلمه فیات ریشه لاتین دارد و به معنای حکم است. دلار آمریکا، ین ژاپن، روپیه هند و غیره نمونه هایی از ارزهای فیات هستند.

ارز فیات یا پول کاغذی نخستین بار در نیمه قرن دهم میلادی در چین رایج شد. علاوه براین در قرن هفدهم، در اروپا و بعد از آن در قاره آمریکا برای اولین بار آزمایش شد.

مزایای پول کاغذی

برخلاف انواع پول هایی که تا الان در مورد آن ها بحث کردیم، پول کاغذی هیچ عنصر سازنده کمیابی ندارد. تولید پول کاغذی از مواد در دسترس آسان است و بر خلاف کالاهای کشاورزی که رشد آن‌ها زمان بر است و یا فلزات گران بهایی مثل طلا که باید استخراج شوند، محدودیتی برای تولید ندارد. بنابراین بدون وجود این محدودیت ها، نهادهای دولتی می توانند به راحتی پول های کاغذی تولید کنند.

پیدایش پول الکترونیکی

از آنجایی که پول الکترونیکی همچنان در مراحل اولیه پیشرفت است، هنوز تعریف واحدی از پول الکترونیکی وجود ندارد و اشخاص مختلفی پول الکترونیکی را به روش های متفاوتی تعریف کرده و توضیح داده اند.

پول الکترونیکی با اسامی مختلف مثل Digital Money، Emoney و Ecash، به انگلیسی و در فارسی با عبارت هایی مانند پول بر پایه اطلاعات، پول غیرقابل لمس، پول رقمی و پول الکترونیکی شناخته شده است. هویت پول الکترونیکی از لحاظ ساختاری، عبارت است از بیت‌های موجود در حافظه رایانه، که دارای ارزشی برابر با ارزش پول نقد می باشد.

نحوه کار پول الکترونیکی چیست؟

ازتعریف و توصیف بالا می توان نتیجه گرفت که پول الکترونیکی یک مکانیزم پرداخت ارزش ذخیره شده یا پیش پرداخت شده است که در آن مقداری از وجوه یا ارزش که برای مصرف کننده قابل استفاده است در یک وسیله و قطعه ی الکترونیکی ذخیره شده و در اختیار مشتری است.
ارزش الکترونیکی توسط مصرف کننده و مشتری خریداری می شود و هر بار که مستقیم به دستگاه های دیگر متصل شود و یا مصرف کننده از دستگاه استفاده کند تا از طریق پایانه ی فروش و یا حتی از شبکه های رایانه ای همانند اینترنت خریدی را انجام دهد، از موجودی آن کاسته می شود.

با توجه به تعریف پول الکترونیکی و استفاده از آن توسط مردم، بار دیگر ذهن ها به سمت این سوال رفت که اگر پول قرار است یک سری عدد ذخیره شده در کامپیوترها باشد، آیا راهی وجود دارد که این پول بتواند پشتوانه‌ای از منابع محدود و کمیاب داشته و بتوان آن ها را به جای نهاد های دولتی و مرکزی، مثل بانک ها و موسسات مالی بر روی کامپیوتر های غیرمتمرکزی که تحت نظارت سازمان یا نهاد متمرکزی نیست، ذخیره کرد؟

ظهور ارزهای دیجیتال

ارزهای دیجیتال را می توان شکل کاملا جدیدی از ارز دانست. پدیده ای که بیش از هر زمان دیگری بین مردم محبوبیت پیدا کرده است.

ارزهای دیجیتال  نوعی از ارزها هستند که فیزیکی نیستند و تنها با استفاده از رایانه ها یا کیف پول های الکترونیکی متصل به اینترنت می توان از آن ها استفاده کرد.

ارزهای-دیجیتال-مدل-جدید-پول

ویژگی های ارزهای دیجیتال

درست مثل ارز فیات، از ارزهای دیجیتال می توان برای خرید کالا و همچنین پرداخت هزینه خدمات استفاده کرد. ارزهای دیجیتال دارای کلیه خصوصیات ذاتی  ارزهای فیزیکی هستند و از آن جایی که محدود به زمان و مکان نیستند و برای انجام تراکنش ها نیازی به وجود هیچ واسطه ای ندارند، امکان انجام معاملات فوری و کم هزینه تری را فراهم می کنند.
تراکنش هایی که توسط ارزهای دیجیتال انجام می شوند، با ثبت دقیق در شبکه انتقال که تحت نظارت شخص یا سازمانی نیست، از شفافیت و امنیت زیادی برخوردار هستند.

ارزهای رمزنگاری شده

ارزهای رمزنگاری شده نوعی از ارزهای دیجیتال است که از علم رمزنگاری برای ایمن سازی و تأیید تراکنش ها و مدیریت و کنترل ایجاد واحدهای جدید ارزی استفاده می کند.

ارزهای رمزنگاری شده بر پایه الگوریتم‌های ریاضی بوده و در فضای اینترنت به شکل الکترونیکی انتقال پیدا می‌کند. از جمله مزایای ارزهای رمزنگاری شده عدم ارتباط آن با اقتصاد کشورهاست. به این معنا که به دلیل غیرمتمرکز بودن آن و عدم وابستگی به هیچ یک از سازمان‌های نظارتی در صورت بروز فروپاشی اقتصادی در یک کشور، این نوع ارز دیجیتال ارزش خود را از دست نداده و ثابت خواهد ماند.

 بیت کوین و اتریوم محبوب ترین ارزهای رمزنگاری شده هستند.

بیت کوین و ارزهای دیجیتال

ممکن است به محض شنیدن نام ارز دیجیتال اولین واژه‌ای که در ذهن شما نقش ببند بیت‌کوین باشد. اما در حقیقت قبل از ظهور بیت کوین هم تلاش های زیادی جهت ایجاد یک ارز دیجیتال رمزنگاری شده با ویژگی های مشابه بیت کوین انجام شده بود. با این وجود بیت کوین اولین ارز دیجیتال رمزنگاری شده ای است که توانست به صورت واقعی توسط ساتوشی ناکاموتو در سال ۲۰۰۸ معرفی و در سال ۲۰۰۹ رسما پیاده سازی شود.

بعد از بیت کوین ارزهای رمزنگاری شده بسیار زیاد دیگری با الهام گرفتن از بیت کوین ایجاد شدند و به آن ها آلت کوین گفته می شود.

جمع بندی

همانطور که به آن اشاره کردیم، پول در طول تاریخ زندگی انسان ها شکل های مختلفی را به خود گرفته است.

ارزهای دیجیتال رمزنگاری شده مثل بیت کوین شکل جدید پول در دنیای امروز است. زمان نشان خواهد داد که آیا ارزهای رمزنگاری شده مثل بیت کوین حاکمیت فعلی ارزهای فیات را در سراسر جهان به خود اختصاص خواهند داد یا خیر.